Ders Videoları, Video konu anlatımı
Hoşgeldiniz
Giriş / Kayıt Ol

Manyetizma ve Elektromanyetik İndüklenme 1. Bölüm İsabet Akademi

Yükleniyor...

Teşekkürler! Arkadaşlarınıza da önerin!

URL

Bu videoyu beğenmediniz. Dikkate alacağız!

Sorry, only registred users can create playlists.
URL


Ekleme Tarihi by Admin - Kategori: Fizik 11. Sınıf Fizik
73 İzlenme

Açıklama

Üzerinden Akım Geçen Bir Telin Çevresinde Oluşan Manyetik Alan: Üzerinden elektrik akımı geçen bir telin çevresinde tel merkezli halkalar şeklinde bir manyetik alan oluşur. Bu manyetik alanın yönü pusulalar kullanılarak tespit edilebileceği gibi, sağ el kullanılarak uygulanan bir kuralla da bulunabilir. Sağ elin baş parmağı akım yönünde tutularak tel avuç içine alınır. Bu durumda kıvrılan dört parmak manyetik alanın yönünü belirler. Aşağıdaki şekilde çember boyunca, noktalardaki manyetik alanın yönü gösterilmiştir. Çember takip edilince sayfa düzlemindeki manyetik alanın vektörler şeklinde gösterilebildiği, buna karşılık say'fa düzlemine dik manyetik alanın gösterilmesinin zorluğu ortaya çıkar. Sayfa düzlemine dik bir telden içeri ya da dışarı doğru akım geçiyorken telin etrafında oluşan manyetik alan çizgileri sayfa düzlemindedir. Manyetik alan şiddetinin birimi olarak ilerde görüleceği gibi Tesla yerine Weber/mz2 de kullanılabilir.
Halka Merkezinde Oluşan Manyetik Alan: Halka şeklindeki bir telden elektrik akımı geçince, merkezde halka düzlemine dik bir manyetik alan oluşur. Bunu aşağıdaki şekillerde olduğu gibi gösterebiliriz.
Akım Makarasının (Bobin) oluşturduğu Manyetik Alan: Akım makarasından elektrik akımı geçince şekildekine
benzer bir manyetik alan oluşur. Yönü ise yine sağ el kuralı uygulanarak bulunabilir. Dört parmak akımın dolanımı yönünde olacak şekilde makara kavranınca, baş parmak manyetik alan yönünü gösterir. Yukarıdaki şekillerde olduğu gibi manyetik maddelerin (örnek olarak demir) etrafına sarılan tellerden geçirilen akımlar sayesinde bu maddeler mıknatıs haline getirilebilir. Bu şekilde elde edilen mıknatıslara da elektromıknatıs denir. Akım kesilince mıknatıslık özelliği de biter.
Üzerinden Akım Geçen Bir Tele Manyetik Alanda Etki Eden Kuvvet: Bağıntıda ki değişkenlere ait birimler de tablodaki gibidir. Manyetik kuvvetin yönü sağ el kuralına göre bulunur. Ancak bu defa öncekinden farklı olarak dört parmak kıvrılmaz. Manyetik kuvvet daima hem manyetik alana hem de tel doğrultusuna diktir. Birbirine paralel olacak şekilde konumlandırılmış iki telden akım geçirilince, tellerden her biri diğerinin manyetik alanında kalacağından birbirine itme ya da çekme kuvveti uygular. Manyetik alana şekildeki gibi konulan bir tel çerçeveden akım geçirilirse, çerçevenin gösterilen kenarlarına akımın yönüne bağlı olarak zıt yönlerde manyetik kuvvet etki eder. Bu zıt yönlü manyetik kuvvetler, bir tork etkisi oluşturarak çerçevenin gösterilen eksen etrafında dönmesini sağlar. Çerçevenin diğer iki kenarına ise kuvvet etki etmez. Bunun sebebi, bu kenarlardaki akım doğrultusunun düz teldeki akımın oluşturduğu manyetik alanla aynı doğrultuda olmasıdır.
Yüklü Parçacıkların Manyetik Alan içindeki Hareketleri: Şekildeki gibi içe doğru bir manyetik alana dik olarak v hızıyla giren +q yüklü yüklü parçacığa avuç içi yönünde bir F kuvveti etki eder. Parçacık -q yükü olunca kuvvetin de 180 derece döndüğü, yani elin tersiyle gösterilebileceği görülür. Yukarıdaki şekillerde manyetik alana dik olarak giren yüklü parçacıklara etki eden kuvvetin, parçacıkların hareket yörüngesini değiştirdiği görülüyor.

Yorum Yazın

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın.
RSS